Ban co biet la cac te bao than kinh cung
phai “quat thao” de thuc day cac co cu dong!
Theo chuyen gia nghien cuu
Christopher Knight - pho giao su khoa khoa hoc y khoa cua truong dai hoc
Delaware, khi chung ta tro nen gia hon thi cac te bao than kinh (noron-chung
giup chuyen tai cac menh lenh tu nao) cung phai “phat ra” voi cuong do
manh hon de kich thich cac co bap cu dong.
Pho giao su Knight cho biet do
nhung thay doi lien quan den tuoi tac o co va cac te bao than kinh, nen nhung
nguoi gia thuong cam thay buc boi vi thieu kha nang kiem soat cong viec mot cach
chinh xac va nhung phan ung the chat cham chap gop phan cho nhieu sa sut khac
khi con nguoi ta tro nen gia hon.
Knight va dong nghien cuu tien si
Gary Kamen nguoi dang dieu hanh phong thi nghiem khoa hoc khoa hoc than kinh
thuc hanh cua dai hoc Massachusetts vua cho dang nhung ket qua nghien cuu ve toc
do phat ra cua don vi co van dong tren tap san Sinh Ly Hoc Ung Dung,
hien tai Knight dang tien hanh mot de an moi tap trung nghien cuu viec kiem soat
co van dong o nguoi gia. Ca hai nghien cuu tren deu duoc tai tro boi Vien Y Te
quoc gia.
Tien si cho biet: Muc tieu cuoi cung la nham cai
thien kha nang cu dong o nhung nguoi lon tuoi cung nhu nhung benh nhan voi cac
chung roi loan nhu liet nao, da so cung hay hoi phuc sau dot quy. "Moi cu
dong cua ban co the duoc tao ra thong qua mot he thong truyen tin dac biet thuoc
trung tam dieu khien o nao, tuy song, hang ty te bao than kinh, va hang ngan soi
co".
Theo Knight co chinh la dong luc dang sau
nhung cu dong, cu moi lan chung ta nhan menh lenh tu te bao than kinh,
thi cac soi co co lai va trong luc phat sinh ra luc co, co don vi kiem soat nho
nhat cua cac noron ca biet va nhung soi co ma no kich thich. Nghien cuu rat quan
trong giup nhan biet co che kiem soat co van dong noi chung va phuc hoi kiem
soat o da so benh nhan.
Ngay tren nhung dau ngon tay,
chung ta co the de dang nhan biet su thong tin giua cac te bao than kinh va co
bap, cung nhu cach thuc thay doi khi con nguoi co tuoi.
Tai phong thi nghiem Human
Performance, bang mot dung cu thi nghiem Knight va cac sinh vien cua minh da
tien hanh quan sat luc co tren pham vi nho o ngon tro, cu the la tren co xuong
truoc giua lung ban tay, nam ngay giua ngon tro va ngon cai, co nay gom 120 don
vi co van dong, 120 noron rieng le, va cac soi co giup hoat hoa.
Ong noi: "do la mot co tuong
doi don gian, do do ban co the thay tung moi lien giua hoat dong cua neuron va
luc co dua den." Co 23 nguoi tu 18 den 88 tuoi tham gia vao nghien cuu nay.
Voi mot quy trinh khong dau, moi
ca the duoc duoc gan vao co cua ngon tro mot dien cuc nho nhu cay kim voi 4 soi
kim loai. Dien cuc nay duoc noi voi may vi tinh giup ghi lai nhung xung dien khi
chung di chuyen tu cac te bao than kinh den cac soi co.
 |
|
Dien cuc voi 4 soi kim
loai nho duoc gan vao co cua ngon tro khong gay dau giup ghi lai nhung
xung dien cua nhung noron ca biet hay cac te bao than kinh.
|
Khi ngon tro duoc giu chac trong
mot soi day an toan, moi ca the duoc yeu cau dung ngon tro di theo net phac thao
cua mot duong cong ham sin voi cac dinh va cho hom tren man hinh vi tinh.
Knight da ghi lai duoc nhieu luc
do toc do phat ra tuong ung cao hon cua cac noron duoc tac dong chi truoc luc
ban bat dau quay nguoc ngon tay huong len dinh va sau do lai giam nhe thup xuong
huong ve phia cho hom. Mot khi hoan tat nhung hinh anh duoc ghi tai 1 vi tri
tren co, dien cuc tai dinh vi de thu o nhung don vi co van dong khac tren co bap.
Knight va sinh vien vua tot
nghiep Dhiraj Poojari cung voi cac nghien cuu vien thuc tap Maria Bellumori,
Christopher Martens da tien hanh phan tich du lieu tan so va bien do cua toc do
chay bang mot tien trinh dai dong ma ong hy vong co the duoc tu dong hoa trong
tuong lai thong qua viec tiep tuc phat trien chuong trinh phan mem giup phan
loai nhung tieng no doi, va nhung giai doan ngan khi cac te bao than kinh phat
ra nhanh hon va nhung giai doan hoat dong ngan hon.
Ket qua nghien cuu cho
thay toc do phat ra o nhung nguoi gia thap hon trai nguoc voi nguoi tre tuc la
kha nang soi co “nghe” va dap lai cac menh lenh cua te bao than kinh bi
suy giam.
Knight noi them:
"su co co lap lai thi can thiet doi voi nhung cu dong nhu di
lai, tuy nhien kha nang co co cua chung ta se bi giam hay giat khi chung ta lon
tuoi va khi do chung ta cung se danh mat nhung soi co giat nhanh".
Tuy nhien theo tien si thi co
nhieu buoc de chung ta bao ve kha nang van dong cua co chinh yeu nay. Sau khi co
tac dong dien, chung ta co the thay su tang len toc do phat ra, va vi su an toan
ong khuyen nen lam nhung dieu nay 1 cach cham rai, nhung cung rat can thiet de
tien hanh nhung bai tap nhanh. Ban can cu dong nhanh de ngan chan su sa sut. o
nhung nguoi gia yeu, co the su dung mot so nhung bai tap suc de khang thu cong
nham cai thien toc do cu dong.
Knight luon luu y den cach thuc
ma co the thich ung voi bai tap. Cach day nhieu nam khi ong thi vao dai hoc muc
tieu cua ong la tro thanh van dong vien dien kinh vuot rao danh gia, va trong
luc ong lam dieu do 1 cach hoan hao, thi ong lai nhan ra rang giac mo cua ong
chinh la hoc thuat va ong da co gang tap trung suc luc vao do.
Tai dai hoc Connecticut, trong 1
lan hoc ve hoc sinh hoc nao ong cam thay bi thu hut ve he thong than kinh va cu
dong. Va ong da bi loi cuon hon nua trong suot thi nghiem nghien cuu vao mua he
khi co co hoi lam viec voi cac van dong vien xe lan.
Knight noi: "nhung nguoi chan
thuong tuy song nghiem trong thi bi han che su lam mat do ho khong the do mo hoi
ngay ben duoi vi tri chan thuong, do do nhiet do ben trong co the dat den muc
nguy hiem".
Va sau khi tot nghiep Knight da
quyet dinh theo duoi nghien cuu kiem soat co van dong.
Ong ay noi: "Toi
da tung quan tam den the thao nhung voi toi bay gio cong viec nay cung voi nhung
kien thuc do se giup ich cho nhieu nguoi hon, nhung bai tap van la cac phuong
thuc de cai thien va tuoi gia chinh se lien ket chung ta lai voi nhau." Article source http://w4rum.com/697.t
| 